Satranç Nasıl Oynanır? Taşlar, Kurallar ve Açılış İpuçları

Satranç taşlarının hareketleri, rok, geçerken alma, şah mat ve pat. Yeni başlayanlar için kısa ve anlaşılır kurallar.

Oyunlar

6 dk okuma

Satranç, 64 karelik bir tahtada oynanan iki kişilik bir strateji oyunudur. Kuralları ilk bakışta fazla görünse de her taşın hareketi basittir. Bu rehber, oyuna başlamak için bilmeniz gerekenleri anlatır.

Amaç ve tahta

Amaç, rakibin şahını kaçacak yeri kalmadan tehdit altına almaktır; buna şah mat denir. Her oyuncunun 16 taşı vardır: bir şah, bir vezir, iki kale, iki fil, iki at ve sekiz piyon.

Beyaz oyuna başlar ve oyuncular sırayla birer hamle yapar. Tahtayı kendinize göre yerleştirirken sağ alt köşedeki kare açık renk olmalıdır.

Taşlar nasıl hareket eder?

Şah

Her yöne bir kare gider

Vezir

Düz ve çapraz, istediği kadar kare gider

Kale

Yatay ve dikey, istediği kadar kare gider

Fil

Çapraz, istediği kadar kare gider

At

“L” şeklinde gider ve diğer taşların üstünden atlayabilir

Piyon

İleri bir kare gider, ilk hamlesinde iki kare gidebilir; çaprazdaki taşı alır

Özel hamleler

Rok

Şah ve kale aynı hamlede yer değiştirir. Şah da kale de daha önce oynamamış olmalı, aralarında taş bulunmamalı ve şah şah altında olmamalıdır.

Geçerken alma

Bir piyon ilk hamlesinde iki kare giderek rakibin piyonunun yanından geçerse, rakip o piyonu bir kare gitmiş gibi alabilir. Bu hak yalnızca hemen sonraki hamlede kullanılır.

Terfi

Bir piyon tahtanın karşı sırasına ulaştığında vezir, kale, fil ya da ata dönüşür. Çoğu zaman vezir seçilir.

Oyunun sonu: mat, pat ve beraberlik

Şah tehdit altındaysa (şah çekilmişse) hemen çıkmanız gerekir. Kaçacak yer, tehdidi alma ya da araya taş koyma imkânı yoksa oyun biter: şah mat.

Şah tehdit altında değil ama oynayacak yasal hamleniz de yoksa oyun berabere biter; buna pat denir. Aynı pozisyonun üç kez tekrarlanması ve yetersiz materyal de beraberlik sebebidir.

Taşların değeri ve ilk taktikler

Takas yaparken taşların yaklaşık değerini bilmek işe yarar.

Piyon

yaklaşık 1 puan

At ve fil

yaklaşık 3 puan

Kale

yaklaşık 5 puan

Vezir

yaklaşık 9 puan

Şah’ın puan değeri yoktur, çünkü kaybedilirse oyun biter. Değeri daha yüksek bir taşı, değeri düşük bir taşla almak kazanç sağlar.

İki temel taktik: “çatal”, tek bir taşla iki rakip taşı aynı anda tehdit etmektir; at çataları özellikle etkilidir. “Bağlama” ise bir rakip taşın, arkasındaki daha değerli taş açığa çıkacağı için hareket edememesidir.

Açılış için üç ilke

Merkezi ele geçirin

Ortadaki karelerin kontrolü taşlarınıza daha çok hareket alanı verir. e4 ve d4 gibi merkez piyonları klasik başlangıçlardır.

Taşlarınızı geliştirin

At ve filleri erkenden oyuna sokun, aynı taşla gereksiz yere birçok hamle yapmayın.

Şahınızı güvene alın

Erkenden rok yapmak şahınızı korur ve kalenizi oyuna sokar.

Hemen dene

Öğrendiklerini oyunlarda uygula

Sık sorulan sorular

Beyaz taşlar her zaman ilk hamleyi yapar. Siyah ikinci olarak oynar.

Diğer rehberler